Co zrobić, gdy zmęczenie przejmuje nad Tobą kontrolę?
27 lipca 2017
Trudna sztuka radzenia sobie z samym sobą: Odcinek 4 wakacje
9 sierpnia 2017

Negatywne emocje: czy można je wyrugować, wyciąć i usunąć raz na zawsze?

Są emocje, które nas męczą. Powodują, że czujemy się źle, chodzimy napięci, czy przygnębieni. Zazwyczaj są to takie emocje jak złość, smutek, strach, wstręt, irytacja, oburzenie, nienawiść, wściekłość, zniechęcenie, przygnębienie i wiele innych,  których nie sposób tu wszystkich wyliczyć. Często te emocje nazywa się „negatywnymi”, choć  to nie jest najlepsze słowo by je określić.

Gdy je odczuwamy, może pojawić się myśl, żeby je wyrugować, nie odczuwać, wyciąć raz na zawsze. Często spotykam się z tym, że ludzie oczekują takiego stanu „wolnego od złych emocji” jako celu pracy nad sobą czy po wizycie u psychologa.

Ale czy taki stan da się osiągnąć? I czy na pewno byłoby to dla nas dobre?

Jakiś czas temu opublikowałem na Facebooku moją kontemplację z Seneką. Dotyczyła ona dokładnie tego tematu.

Jak więc do tej kwestii podchodzi mój dyżurny filozof?

Seneka pisze coś takiego: „stwierdzam, iż mędrzec będzie i drżał ze strachu, i odczuwał ból, i bladł”. Mędrzec w znaczeniu:  człowiek doskonale panujący nad sobą i ćwiczący się w tym kierunku, wzorzec postępowania.  Dlaczego osoba, wyćwiczona w panowaniu nad sobą nadal odczuwa tzw. negatywne emocje? Odpowiedź Seneki jest prosta: „Bo wszystko to są odczucia cielesne”. Nie można i nie ma takiej potrzeby, żeby się pozbywać negatywnych emocji.

Emocje są potrzebne, również te tzw. negatywne!

Nieodczuwanie emocji bardzo utrudniałoby nam życie. Wiemy to, ponieważ osoby cierpiące na  aleksytymię nie odczuwają emocji i bardzo trudno funkcjonuje się im w społeczeństwie i ogólnie w życiu. O takich osobach opowiadała prof. Anna Matczak w wywiadzie dla Polityki. Dla nas jest to bardzo trudny do zrozumienia stan. Np. aleksytymikom może kołatać serce, mogą się pocić, ale nie wiedzą że to np. strach. Alestymik nie widzi własnych emocji, nie potrafi tym samym ich nazwać. Jednocześnie nie rozumie cudzych emocji przez co nie jest zdolny do empatii, co skutkuje niemożliwością nawiązywania relacji z innymi.

Osoby z tą chorobą nie widzą swoich negatywnych emocji i nie wiedzą co zrobić, gdy ciało je odczuwa. Zazwyczaj, gdy coś się dzieje nie tak, zrzucają winę na otoczenie, co utrudnia a często uniemożliwia budowanie relacji z innymi ludźmi.

Medycyna zna również przypadek pacjenta, któremu w wyniku nieudanej operacji guza mózgu przecięto połączenie ciała migdałowatego z ośrodkiem korowym.  W dużym skrócie: ciało migdałowate odpowiada za doznawanie emocji, a ośrodek korowy za racjonalne myślenie. Pacjent pomimo sprawności intelektualnej stracił kontakt ze swoimi emocjami.  Jago życie się rozsypało, rozpadło się małżeństwo, stracił pracę i nie mógł znaleźć nowej.

Nieodczuwanie emocji nie jest więc najlepszym rozwiązaniem.

Ale do czego konkretnie służą nam emocje?

Emocje oszczędzają nam czas i pomagają podejmować decyzje. Aleksytymicy potrafią bardzo dobrze analizować różne warianty dotyczące danej decyzji, ale gdy przychodzi do wyboru nie potrafią go dokonać. Nawet takie proste decyzje jak ustalenie, czy umawiamy się na 12:00 czy na 14:00 albo wybór rodzaju chleba w piekarni są dla nich nie lada wyzwaniem.

Cytując Panią profesor  „Bez emocji pozbawieni bylibyśmy drogowskazu umożliwiającego dokonywanie wyborów”.

Sam umysł racjonalny nie wystarcza. Analizując przy podejmowaniu decyzji wszystkie możliwości, opcje, warianty  dochodzimy  do momentu w którym musimy wybrać jedną i wtedy konieczne jest włączenie się emocji za którymi stoi nasz system wartości i preferencje wypływające na nasze wybory.

Gdy nie mamy dostępu do emocji, to nie wiemy który chleb czy owoc nam bardziej smakuje. Nie wiemy, czy lubimy pracę przy komputerze czy w terenie. Nie wiemy, jakie kolory nam się podobają. Nie da się tego analitycznie rozwikłać lub zajęłoby to dużo czasu.

Nie każda decyzja wymaga pogłębionej analizy i wtedy wystarczy podpowiedź emocji co do tego, jakiego wyboru dokonać. Nie warto spędzać przy stoisku z warzywami godziny, żeby analizować, który owoc wybrać. Emocje mówią nam: nie roztrząsaj tematu wolisz – jabłka od gruszek i śliwek wybierz więc jabłka.

 

Skoro emocje są takie dobre, to dlaczego jest mi tak źle?

To jest sedno sprawy.  Seneka poetycko odpowiada na to  pytanie:

Gdzież tedy jest nieszczęście, gdzie jest owo prawdziwe zło? Tam oczywiście, gdzie te odczucia odbierają ducha, gdzie doprowadzają do uznania niewoli, gdzie budzą niezadowolenie z siebie”.

Emocje mogą nam pomagać, ale nie mogą też utrudniać życie. Dzieje się tak, gdy nieprzyjemne emocje przeradzają się w rozpamiętywanie, zamartwienie się, obwinienie się, podważanie poczucia własnej wartości itp. To często bardzo krótka chwila, niewielka z pozoru różnica miedzy emocją a naszą reakcją na nią. Coś się wydarza i pojawia się emocja np. złość. Umysł szuka zrozumienia sytuacji i bazując na wcześniejszych reakcjach i myślach snuje różne scenariusze taki np. „ on mi to zrobił specjalnie, zawsze tak robi, ile mogę mu powtarzać, ciągle mnie olewa i mnie nie słucha, na pewno mnie nie kocha, ale jak ma mnie kochać jak jestem gruba i brzydka …” A mogło chodzić o drobiazg np. o nóż zostawiony w zlewie albo o to, że ktoś zapomniał kupić mleka po drodze. Umysł potrafi sobie w takich sytuacjach połączyć do oceny sytuacji (już i tak znacznie wyolbrzymionej) nie związany z tym wydarzeniem fakt , że rano waga pokazała kilogram więcej. Brzmi to dość absurdalnie, ale w taki sposób on często pracuje.

Same wydarzenia i emocje, które te wydarzenia wywołują są neutralne. Ani dobre ani złe. To my nadając im znaczenie powodujemy, że pojawiają się destrukcyjne myśli – lub się nie pojawiają. Taka jest opinia stoików. Sam również wielokrotnie doświadczyłem tego mechanizmu na sobie.

 

Jak rozpoznać przeradzanie się emocji w destrukcyjne myśli?

Można to zrobić. Czasem udaje się powstrzymać je wcześniej, czasem gdy już umysł naprodukuje trochę scenariuszy. Ta umiejętność, jak każda inna wymaga, treningu. Z czasem stajemy się coraz lepsi, ale jak przestajemy trenować umiejętności powoli zanikają.

Kluczem do rozpoznawania przeradzania się emocji w destrukcyjne myśli jest obserwowanie i analizowanie swoich emocji i myśli. Codzienne obserwowanie i analizowanie. Wystarczy zeszyt, długopis i dyscyplina by rano oraz wieczorem usiąść i przeanalizować swoje emocje i myśli.  Zbadać, na ile są zgodne z rzeczywistością – zakładając jednocześnie, iż istnieje duże prawdopodobieństwo, że nie są.

Nie można się też zrażać, jeśli nie uda się nam wyłapać destrukcyjnych myśli na wczesnym etapie. Nie mamy szans na wyłapanie ich wszystkich. Jednak dzięki pracy nad sobą mamy możliwość w ogóle zauważenia ich, co daje nam szansę na ich zneutralizowanie. Pamiętajmy, że przed podjęciem pracy nad sobą było gorzej.  Brnęliśmy dalej, dając destrukcyjnym myślom produkować różne dziwaczne scenariusze.

Jak taka praca może wyglądać?

Ćwiczenie pomocne w neutralizowaniu myśli znajdziecie w materiale ekstra.

Jacek

 

 

Materiał ekstra

Poniżej możesz też pobrać materiał: Codzienne przyglądanie się emocjom i myślom. Materiał dostępny jest tylko dla osób zapisanych na newsletter. Jeżeli chcesz go pobrać zapisz się. Osoby już zapisane mogą go pobrać podając imię i adres mail.

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz materiał ekstra
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie newsletter i naszą ofertę
Zapisanie się na newsletter poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby pobrać materiał ekstra do postu.
Osoby już zapisane na newsletter również mogą go pobrać wpisując swoje imię i adres e-mail

Subscribe to our newsletter

FreshMail.pl
 
Aby obejrzeć webinar podaj imię i email
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie naszą ofertę
Zapisanie się na listę oczekujących na kurs 21 kroków do wolności od lęku poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby uzyskać dostęp do uczestnictwa w webinarze.
Wpisując adres email wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) , a także wyrażasz zgodę na otrzymywanie informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej wysyłanymi przez zespokojem.pl markę firmy Startup Management Jacek Sańko, Os. Kalinowe 5B/9, 62-090 Rokietnica.
Aby obejrzeć webinar podaj imię i email
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie naszą ofertę
Zapisanie się na listę oczekujących na kurs 21 kroków do życia ze spokojem poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby uzyskać dostęp do uczestnictwa w webinarze.
Wpisując adres email wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) , a także wyrażasz zgodę na otrzymywanie informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej wysyłanymi przez zespokojem.pl markę firmy Startup Management Jacek Sańko, Os. Kalinowe 5B/9, 62-090 Rokietnica.
Zapisz się na nasz newsletter i pobierz materiał ekstra
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie newsletter i naszą ofertę
Zapisanie się na newsletter poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby pobrać materiał ekstra do postu.
Osoby już zapisane na newsletter również mogą go pobrać wpisując swoje imię i adres e-mail
Zapisz się na nasz newsletter i odblokuj dostęp
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie newsletter i naszą ofertę
Zapisanie się na newsletter poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby odblokować dostęp do treści.
Jeżeli już jesteś zapisany/a na newsletter podają swoje imię i adres e-mail a system zapamięta Twoje dane.
Aby obejrzeć webinar podaj imię i email
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie naszą ofertę
Zapisanie się na listę oczekujących na kurs 21 kroków do życia ze spokojem poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby uzyskać dostęp do uczestnictwa w webinarze.
Wpisując adres email wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) , a także wyrażasz zgodę na otrzymywanie informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej wysyłanymi przez zespokojem.pl markę firmy Startup Management Jacek Sańko, Os. Kalinowe 5B/9, 62-090 Rokietnica.
Aby obejrzeć webinar podaj imię i email
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie naszą ofertę
Zapisanie się na listę oczekujących na kurs 21 kroków do życia ze spokojem poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby uzyskać dostęp do uczestnictwa w webinarze.
Wpisując adres email wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) , a także wyrażasz zgodę na otrzymywanie informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej wysyłanymi przez zespokojem.pl markę firmy Startup Management Jacek Sańko, Os. Kalinowe 5B/9, 62-090 Rokietnica.
Aby obejrzeć webinar podaj imię i email
Podane dane są u nas bezpieczne, będziemy wysyłać Ci tylko i wyłącznie naszą ofertę
Zapisanie się na listę oczekujących na kurs 21 kroków do życia ze spokojem poprzez podanie adresu email jest dobrowolne, jest jednak wymagane aby uzyskać dostęp do uczestnictwa w webinarze.
Wpisując adres email wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych do celów marketingowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133, poz. 883) , a także wyrażasz zgodę na otrzymywanie informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej wysyłanymi przez zespokojem.pl markę firmy Startup Management Jacek Sańko, Os. Kalinowe 5B/9, 62-090 Rokietnica.